3

 
Туманли тонг. Мусаффо қиров
Ўт-ўланлар япроқларида.
Лаззатли туш қучоқларида
Астагина уйқусирар ров.
 
 
Кўрпасида ётади қишлоқ,
Ҳар кунгидан ўзгача порлоқ.
 
 
Кун. Бугун қонун яралган дам,
Яъни, улуғ насл-насабим,
Миллат – ўзбек, оддий бир одам,
Қуёшдан нур эмган нафасим.
 
 
Тун. Қадрдон ва азиз ўртоқ,
Маҳмуд Махсум ташриф этган чоқ,
Севинчимдан порлади оқшом,
Маъниларга чорлади оқшом…
 
 
Адабиёт – мавзуйи азал,
Наср ҳақда ўз мулоҳазам
Эшитаркан, Махсум шу лаҳза
Жўшиб деди: Гўзалдир ғазал!..
 

4

 
Якшанбада уйда бўламан,
Майда-чуйда ишлар билан банд.
Дам кечганин билмай қоламан
Вақт ортидан вақтлар тирбанд.
 
 
Бугун Тургенев қўлимда эди,
Ёруғликда кезишдик бирга.
Идрокимни мен насрий шеърга
Бахш этаркан содда кўнглимда
Мангуликка қолиб кетди сўз,
Алам-андуҳ солиб кетди сўз:
“Танҳогина йиғлайман секин,
Сен йиғладинг қайғумга ҳамдард.
Ўз ҳасратинг бор эди лекин,
Менда кўрдинг сен уни фақат…”
 

5

Одобни одобсиздан ўрган.

Мақол

 
Етар! Яшашнинг маъниси бор,
Ким ғояга қилар хиёнат
Ўзи яратган бўлса агар.
Бачканалик ва қуруқ оят
Қулоғига ёқади кимнинг?
Бунча лақма бўлмаса инсон,
Ёлғон-яшиқ тўқийди осон,
Қуриб кетсин оғайнинг сенинг.
 
 
Эминеску айтган сингари
Сингдираман шундай бир одат
Эшитмайсан сира ҳам, яъни:
Майда гапга жавоб – сукунат.
 
 
Ўқигани олди “Бўрон”ни
Ошнам – эркин китоб мухлиси.
Лекин шеър(ни) ўқиса ҳар он
Келар эмиш унинг уйқуси.
 

6

 
“Бекоргами кечар кунларим?”
Ниманидир қиламан хаёл.
Бир ерда тинч ўтиролмайман,
Шаҳарга-чи, бамисол шамол
Қанот ёзиб учаман, аммо
На бордир иш, на-да бир маъно.
 
 
Явдат Илёс “Суғдиёна”син
Яхши, олиб келдим эртаси.
Ўқимоққа тутиндим, афсус,
Бир инжикиш эзиб қуршади,
Менга олам торга ўхшади,
Бошимда мунг қўшиқлар ҳануз.
 
 
Косаларга шароб қуйилди,
Бироз қувноқ бўлдим, хайрият.
Кайф – туман битди, қўйилди,
Тағин инжиқлик шу тариқат
Ва ўйлайман уйғоқ тунларим:
“Бекоргами кечар кунларим?..”
 

7

 
Уч кун бўлди Абдуллажонсиз,
Жим ўтирамиз мен ва бувим.
Кечки овқат ўтар ғалати,
Сира-сира йўқда уқувим
Бирор қизиқ гап-сўз айтишга.
 
 
Нафас учун ётиш олдидан
Коинотга чиқаман тишга
Ва кечаман шу дам уйқудан.
Бутун олам марварид – оппоқ,
Тагимда қиш кумуш сийнаси…
Навоийни очаман қувноқ,
Салом, маънилар хазинаси.
 

«ЁЗНИНГ ИЛИҚ ОНЛАРИ КЕЧДИ…»

 
ЁЗНИНГ ИЛИҚ ОНЛАРИ КЕЧДИ,
Қурғоқ майса узра булдуруқ.
Табиат гул либосин ечди,
Зар япроққа лим ариқ.
 
 
Қалдирғочлар тарк этди уя,
Сўнгги донни тортар чумоли.
Осмонда оқ булутлар туя,
Юзар карвон мисоли,
Хаёл тимсоли.
 
 
Ойна жаҳон беғубор ёниқ,
Хиёл уйқу йўлатмас киприк.
Оқшом. Ҳаво аёз ҳам тиниқ.
Ой нурлари. Кўприк.
 
 
“Мен севаман, – деди, –сени”,
Ҳаяжонли висол зумида…
Куз севгиси. О, қиз севгиси
Порлар табассумида,
Висол зуми-да.
 

1960

ОТАМ ХОТИРАСИГА

 
Гўзал эсдаликлар қолди сендан,
Заҳмат чекмоғим учун ҳаётда.
Мен таниб олгунча эсимни
Эсдаликлар қийнайди, ота.
 
 
Эсдаликлар ўртайди ҳали,
Руҳим тўла армон ва мотам…
Гўзал эсдаликлар туфайли
Мен қандай яшайин, ота?!.
 

«МУҲАББАТИМ РАД ЭТИЛГАНДА…»

 
МУҲАББАТИМ РАД ЭТИЛГАНДА,
Вужудимни ёпгач маломат,
Қалбим пора-пора тилганда,
Қолмаганда зарра ҳаловат.
 
 
Бошлар экан ўйлар чоҳига
Сенгагина розимни айтдим,
Дафтар, бегуноҳ нигоҳингга
Юрагимни оқизган пайтим.
 
 
Йўқ, мутлақо алдамадим, йўқ,
Ўзи жабр этди, бегумон,
Алдамоққа бормидир ҳуқуқ?!
Виждонимга сен фақат инон.
 
 
Инонмади ахир нозанин,
Ёлворишлар бариси бекор.
Дилга мунис орзудек яқин,
Хаёлингда ардоқлаган ёр.
 
 
Гар боқмаса сен сари қиё,
Тилакларни этса дарбадар,
Юзи сенинг юзингдек сиёҳ
Бўлса яхши эмасми, дафтар?!.
 

«ГЎЗАЛ ТУШЛАР ТИЛАЙМАН, ХАЙР…»

 
ГЎЗАЛ ТУШЛАР ТИЛАЙМАН, ХАЙР,
Хайр сенга, хайр сенга, то
Кўзларингда куй акс этгунча,
Этгунингча учрашув, видо.
 
 
Мактубимни ўқиб, эҳтимол,
Жуда ҳайрон бўларсан менга.
Бир кўчада шунча йил яшаб,
Севганимни билмаганингга…
 
 
Балки кекса онанг қошингда
Эртак сўйлар. Фожеа тақдир –
Ўтганларнинг муҳаббатидан…
Гўзал тушлар тилайман, хайр!
 

«КУМУШ ҚОРЛИ ВА ОЛТИН ДАЛА…»

 
КУМУШ ҚОРЛИ ВА ОЛТИН ДАЛА,
Ўртасида бир жуфт тол оғоч.
Кўринади эртак айтардек,
Дардларимга топгандай илож.
 
 
Чапда Бўзсув оқади туйғун,
Қирғоғида шивирлар шағал.
Тунги туман мисоли уйқу
Ёяр, қиёқ тебранар сағал.
 
 
Ой, юлдузи юзида итоб,
Порлаганда кечалик осмон.
Кел, майлига, машриқдан офтоб,
Ғуруб сари бош қўйган замон.
 
 
Елсин еллар, овоз сол оғоч,
Ўзлигича сўйлайди олам.
Кел, сўйлайин бир гўзал эртак,
Муҳаббатим ҳақида мен ҳам.
 

«УФУРАР ЕЛ, ЁМҒИР САВАЛАР…»

 
УФУРАР ЕЛ, ЁМҒИР САВАЛАР
Ва хотирда жонланур бир дам
Қўшиқ айтиб берган саъвалар,
Кўкда чақмоқ чаққанда бирдан.
 
 
Тутқич бермай қувалоқ елга,
Ҳам ёмғирдан панароқ ерга,
Биз иковлон кетгандик чопиб,
Ўтиргандик хилват жой топиб.
 
 
Шундай гўзал, тиниқ чаманда
Жуда ғамгин қўшиқ куйладинг,
Мен ёмғирни ёш деб ўйладим,
У пайт роса кулдинг чамамда.
 
 
Уфурар ел, ёмғир ёғади,
Хотиралар ёши томади.
 

«КЎКЛАМ, КЎКЛАМ…»

 
КЎКЛАМ, КЎКЛАМ…
Қушлар айтур ашуласини
Ва мусаффо тонгги шаббода
Димоғимга урар исини.
 
 
Ҳаёт қайнар бу ер юзида,
Ҳаёт шудгор остида бу он.
Қанотини ёзиб баралла
Қулоғига шивирлар: уйғон,
 
 
Барака ва тўй олиб келдим,
Подаларга ям-яшил гилам.
Эркин меҳнат, куй олиб келдим,
Тўлса арзир қўшиққа олам.
 
 
Кўклам, кўклам,
Қушлар айтур ашуласини…
 

ЭПИТАФИЯ

 
Бир гулғунча ҳаёти, ҳайҳот,
Наҳот сўнди. Алвидо гўдак.
Нега йиғи, нега бу фарёд,
Дарё-дарё кўз ёш не керак?!
 
 
Ахир бир кун беомон қисмат
Бизга шуни кўради раво.
О, одамлар, йиғламанг фақат
Қадимийдир жуда бу маъво.
 
 
Тирик экан қалб бор, виждон бор,
Ростми? Йўқса нечун куламиз.
Ёрқин бахт ёр бўлса ногаҳон,
Лек бирибир шундай ўламиз.
 
 
Севамиз-у, нафратланамиз,
Кўтарамиз бемаъни жанжал.
Беқарор ишқ ичра ёнамиз,
Ва кутамиз қачондир ажал.
 

«НЕЛАР ЎЙЛАБ ҚОЛДИНГ, ОНАЖОН…»

 
НЕЛАР ЎЙЛАБ ҚОЛДИНГ, ОНАЖОН,
Кўзингда марварид ёш.
Менгами бу бир жаҳон эҳсон,
Меҳрингга арзисам кош.
 
 
Арзийманми, айта қол, дунё,
Дилга солиб қўй ахир.
Йўқса, ғарқ эт, гирдибод дарё,
Ёки, ажал, кел, чақир.
 
 
Мен туғилдим. Улуғвор ижод
Ва ҳаётга тиргатдинг.
Мангу қолди менда илк савод,
Муқаддас тил ўргатдинг.
 
 
Ай, муҳаббат – бетиним булоқ,
Паришон онаизор.
Ўтсам, майли, умрбод шундоқ
Қошингда, она бедор.
 

«ШОИР ВА МЕН БИР ТУНДА…»

 
Мы, о, Мэри, грустим и поём.
 

А. Блок

 
ШОИР ВА МЕН БИР ТУНДА
Ғамгин, ҳамдард иковлон.
Ҳамон, Мэри меҳрибон,
Келгил, кутамиз бунда.
 
 
Келгил, солма азага,
Майли, ёмғир қуйганда
Ёки қиш деразага
Расм чизиб қўйганда.
 
 
Келгил, кутамиз ҳамон,
Ҳамон, Мэри меҳрибон.
Оҳ, бу кулфат беомон,
Чиқ изғиқ дала томон.
 

«АСЛО АҲМАД АЛИК БЎЛМАСИН…»

 
АСЛО АҲМАД АЛИК БЎЛМАСИН,
Марҳабо – Мариана.
Ҳар бири ҳам мусиқий, гўзал,
Лекин розими она?
 
 
Эркалатиб ва севиб жондан
Ўзи исм танлаган.
Мендан қолсин ёдгор ўғлон
Ёки қиз деб англаган.
 
 
Кечалари бедор қошингда
Қўзичоғим, деб сени
Узоқ-узоқ алла айтгандир,
Қўшиб суюк исмни.
 
 
Бугун азиз она боши қор,
Ажинлар тарам-тарам.
Гўзал ном деб танлаб қўйгани
Ҳаммасидан муҳтарам.
 
 
Асло Аҳмад Алик бўлмасин,
Марҳабо – Мариана.
Ҳар бири ҳам мусиқий, гўзал,
Лекин розими она?…
 

«БЕ, ШОИР ЭМАСМАН, АЗИЗИМ…»

 
БЕ, ШОИР ЭМАСМАН, АЗИЗИМ,
Бир одамман оддий, жўн.
Лекин хаёл этмиш табассум,
Хаёл – Лайло, мен – Мажнун.
 

«СЕНИ КЎРДИМ, ЮРАК ЎРТАНДИ…»

 
СЕНИ КЎРДИМ, ЮРАК ЎРТАНДИ,
Сени кўрдим – лол қолди тилим.
Сени кўрдим – бир туйғу танда,
Бир аланга, юз пора дилим.
                 Эҳ, дала қизи.
 
 
Ҳолбуки сен бефусун, оддий,
Ғубор нима билмаган нигоҳ.
Гўё камтар зангори водий,
Зурриёти пахта каби оқ,
                 Эҳ, дала қизи.
 
 
Ўзим ҳайрон, бу қандай бало,
Қандай оташ, бу қандай ҳолат?
Пинҳон висол учун мубтало:
Эҳтимол, муҳаббат, муҳаббат…
                 Эҳ, дала қизи.
 

«ЛАЗИЗ ДАРД ИЛА…»

 
ЛАЗИЗ ДАРД ИЛА,
Кеча – оппоқ дард узра ғубор.
Кўкда булут. Сўрар далалар:
“Қуёш, нуру кўз ёшинг юбор”.
 
 
Лазиз дард ила,
Ёмғир ерга қўнар. Томчилар
Бир чавандоз мисол енгилди,
Тулпорини осмон қамчилар.
 
 
Лазиз дард ила,
Қор эрийди, ирмоқ шошилар,
 
 
Ёмғир тинар, сўнгра буғ тўзар –
Дардли баҳор ҳусни очилар.
 
 
Лазиз дард ила…
 

1960 ЙИЛ 31 ДЕКАБРЬ

 
Беш йил ҳам тез ўтиб кетади,
                                   Гар бўлсак омон.
Мақсудига ҳар ким етади,
                                   Ноумид – шайтон.
 
 
Тарк этайлик, майли, уйқуни,
                                   Яқин Идеал.
Илми ҳикмат ёндирар сувни –
                                   Ошино матал.
 
 
Кимдир шеърда машҳури жаҳон,
                                   Ёрқин тафаккур,
Ким насрда сўзи бир уммон,
                                   Ва тиғдек ўткир.
 
 
Тақдири ҳукм этар келгуси,
                                   Азиз дўсту ёр,
Албат, бизни қутлар келгуси
                                   Бу ОНА ДИЁР!
 

1961

РОНДО

 
Бу хафа кеча кечар,
Қувгай уни офтоб.
Бу кеча пардек учар,
Қўйнида мажҳул сароб.
 
 
Бу хафа кеча кечар,
Кечар кўнгилдан алам.
Ул ўзи заҳар ичар –
Аламсиз қолгай олам.
 
 
Бу хафа кеча кечар,
Кечар ғафлат уйқудан…
Уйқу билмаган кеча
Порлар яна туйғудан.
 
 
Бу човук кеча кечар…