Алтай. Айбикә апа, син ачуланма миңа. Мин син уйлаганча берни аңламаслык түгел. Барысын да аңлыйм. Мин генә беләм Йолдызның ничек туй турында, туй күлмәге кию турында хыялланганын. Ул булачак туебыз турында көннәр буе сөйләшә иде! Туй күлмәгенең нинди булачагын, нинди балдаклар булачагын, туйда кемнең кая утырачагына кадәр планлаштырган иде. Ул синнән читенсенә, мәшәкать, борчу, чыгым ясыйсы килми, шуңа күрә кирәк түгел дип әйтә. Айбикә апа, син каршы килмә инде.

Айбикә. И-и, энем. Нинди чыгым, нинди мәшәкать дисең инде син. Чыгымдамыни хикмәт. Әллә нинди юк әйберләр сөйлисең син. Аягына да басып тора алмаган бала туйда нишләр? Шуны уйлаганың бармы синең?

Алтай. Мин аны кулымда гына күтәреп йөртермен, Айбикә апа. Туй күлмәге кию аның балачактан килгән хыялы бит. Сез генә аны сүрелдермәгез, авыраеп китмәс.

Айбикә. Риза булмасам, мин Сөенны да кире борган булыр идем. Хәерле генә булып бетсен. Ни әйтергә дә белмим инде. (Елый башлый, елаганын күрсәтмәскә тырышып, аркасы белән борыла). Энем, мин сине күрүгә үк әйтергә тиеш булганмындыр ул сүзне. Менә. (Борылып, кәгазьләрен күрсәтә). Чит илдән килгән профессорга күрсәтәбез анализларын дип әйткән иде бит табибы, бәлки, чит илдә дәвалап булыр дигән иде. Син моны белергә тиеш. Йолдызга сиздермә, әмма аның күп дигәндә бер атна гомере калган. Ул туйга кадәр яши алмаячак.

Алтай (Шаккатып кала). Айбикә апа… Ник без бит

Айбикә Кит! Бераздан сөйләшеп бетерербез. Тынычланыйм.

Алтай. Айбикә апа, Айбикә апа, без бит туйны күчерә алабыз…

Айбикә. Кит!

(Алтай чыгып китә. Сөен керә)

Айбикә. Сине киткән дип торам, сеңелем.

Сөен. Юк, мин Арсланны җибәрдем. Алтайны ачуланып чыгармагансыздыр бит? (Тыңлап та тормыйча, дәвам итә). Күлмәкне кидереп карыйсы иде бит Йолдызга.

Йолдыз янына керәләр. Кыз, аларны күреп, торырга тырыша башлый. Айбикә аңа торырга булыша.

Йолдыз (Ялкынланып). Алдыңмы, Сөен! Күрсәт тизрәк!

Сөен. Ә-ә, кәләш, сабырлыгың беттеме? Менә! (Күлмәкне күрсәтә).

Йолдыз. Нәкъ мин хыялланган! Каян белеп алдың? (Күлмәкне тотып карый).

Сөен. И-и, кызый, сиңа нинди күлмәк кирәген инде мин балалар бакчасына йөри башлаганнан бирле беләм бит. (Көлешәләр). Синең инде сөйләгәннәреңне мин яттан беләм.

Йолдыз. Кыйбатмы? Ничә сум, чынлап? Нигә шулкадәр матур күлмәк булган бу?

Сөен. Кияү бүләгенең бәясен сорамыйлар инде. Кияү түли акчасын. Иң кыйбатлысы!

Йолдыз. Минем киеп карыйсым килә! Хәзер үк! Мин бу күлмәкне кимичә түзә алмыйм хәзер!

Күлмәкне алып, Сөен булышлыгы белән икенче бүлмәгә чыгып китә.

Айбикә (Тәрәзәдән кемнедер үрелеп карый). Аппак әби дә китеп барган кичә сырхауханәдә… Балалары да булмагач, бигрәкләр дә читен инде… Йөз яшеңә җитеп, үлгәндә авызыңа су тидереп торучы булмасын әле. Балам болай булмаса, үзем генә караган булыр идем дә, менә бит, ялгызы китеп тә барган. Кызың күп булса, бер атна тора дигән сүзләре белән ничек яшәргә кирәк? Димәк, бер атна, күп дигәндә. Туйны нишләтергә? (Кулын белән башын кысып торганнан соң). Юк. Түзәргә кирәк. Йолдыз күрмәсен. Нык булырга кирәк.

Сөенга тотынып, туй күлмәгеннән Йолдыз килеп чыга.

Айбикә (Сокланып). Ай, кызым! Бигрәк матур булган бу!

Йолдыз. Мин матурмы, күлмәкме?

Сөен, Айбикә (Бергә). Син! (Көлешәләр).

Сөен. Бергә әйттек, куанычыбыз уртак булсын, Айбикә апа! Икебез дә оста инде – син матур кыз үстергәнсең, мин матур күлмәк алып кайттым.

Йолдыз. Миңа шундый-шундый ошады! Нәкъ мин ошаткан күлмәк булган бу! Үзем алсам да, бу кадәр килешкәне булмас иде.Менә мин шулай итеп биим!

Вальс көен көйләп әйләнергә тырыша башлый.

Йолдыз. Бүген минем иң бәхетле көнем! Бу көнне мин гомерем буе көттем! Мин бу туй күлмәген кию турында гомерем буена хыялландым! Бу көннән дә бәхетле көнем – туй көне генә булачак.

Айбикә (Елаганын яшерергә тырышып, читкә карап сөйләшә). Бик матур булган шул, әллә чыннан да иң кыйбатын алдыңмы, Сөен.

Сөен. Арзан түгел инде. Килен нинди булса, күлмәге дә шундый ук! И-и, бәясен сорамагыз инде һаман. Яхшы әйбер арзан булмый инде ул. Менә кызым шундый матур булачак дип куанып тор син.

Айбикә. Кызын кияүгә бирү әни кеше өчен бик куанычлы түгел инде ул, сеңелем.

Сөен. И-и, кияүгә китү теге дөньяга китү түгел бит ул! (Ялгыш әйткәнен аңлап, куркынып кала).

Йолдыз, биегән җиреннән хәлсезләнеп китә дә, караватка утыра, куллары белән йөзен каплап елап җибәрә. Аны кочаклап алалар. Алтай килеп керә.

Алтай. Айбикә апа, минем әйтәсе сүзем бар иде. (Елашканнарына аптырап торгач). Ни булды?

Айбикә. Энем, син Йолдыз янында тор әле. Аннары сөйләшербез. Мин Аппак әби янына кереп чыгыйм.

Сөен белән Айбикә чыгып китәләр.

Алтай. Берәр сүз әйттеме әллә?

Йолдыз. Юк-юк…

Алтай. Ни соң алайса? О-о-о, син минем гүзәлем, син искиткеч матур! Кара нинди син....

Йолдыз. Кирәк кенә булмагандыр бу туй. Менә мин җиләк кебек кыз, мине караватым белән бергә чыгарасыңмы туйга?

Алтай. Юк-юк, алай түгел, син бит йөрисең…

Йолдыз. Алдама син мине дә, үзеңне дә! Мин йөри алырлык хәлдә түгел инде. Алдырырга кирәк түгел иде миңа бу күлмәкне. Киеп карадым, бар, кире илтеп бир.

Алтай. Юк, без бит инде сөйләштек.

Йолдыз. Юк, алып кит. Мин инде киеп карадым.

Алтай (Йолдызны күтәреп ала). Кая, мин сиңа булышыйм

Йолдыз (Йодрыклары белән Алтайга суккалый). Тимә миңа!

Алтай (Еларга җитешеп). Йолдызым, алай димә инде.

Йолдыз. Җитте, булды. Мин йөреп карадым. Басып торырлык хәлем юк.

Алтай. Мин сиңа шуны әйтмәкче идем, иркәм. Бер киңәшем бар иде.

Йолдыз. Ни әйтмәкче буласың, кадерлем?

Алтай. Йолдыз. Ни. Мин сине яратам. (Үбеп ала, кыз игътибар белән тыңлый). Мин сиңа киңәш итеп шуны әйтмәкче идем. Ни… Кыскасы, шул. Без туй көнен алгаракка күчерик!

Йолдыз (Әсәренеп). Кайчанга?

Алтай. Бу атнага!

Йолдыз. Рәхмәт… Рәхмәт, Алтай… (Тәрәзәгә карап, бу дөньядан китә). Якты дөнья, каласың бит! Китәм бит! Булмый, булмый, нишләсәң дә!

Алтай. Йолдыз, иркәм… Алайса, безнең тамаданың чит илгә китәсе бар икән, анда аңа бик яхшы эш тәкъдим иткәннәр…

Йолдыз (Бүлдереп). Тукта. Дәшмә… Мин аңладым барысын да. Димәк минем бер атна да гомерем калмаган?

Алтай. Йолдыз, син нәрсә әйтәсең, мин бит алай димәдем!

Йолдыз. Мин аңладым, Алтай. Рәхмәт сиңа, синнән башка беркем дә миңа бу сүзне әйтмәс иде. Курыкма, синең әйткәнеңне әнигә сиздермәм.

Алтай (Коты алынып). Мин бит алай димәдем, ни… Мин бит сине яратам.

Йолдыз. Мин дә сине яратам, Алтай!!! Шуңа да, яратуым хакына, өзелеп сорыйм шушы күкләрдән – Үлем, кайда йөрисең син?! Көтеп торма туй җиткәнен, мине дә, башкаларны да газаплама! Кил син, Үлем, алып кит мине үзең белән! Кил минем яныма, йөрмә адашып. Үлем, көтәм сине!

Алтай. Алай димә!

Күк күкри. Яшен яшьни. Икесе дә сискәнеп куялар.

Йолдыз. Ни булды?

Алтай. Әнә, ялгыш сөйләшсәң. Яшен сугып үтерер үзеңне!

Йолдыз. Суксын! Алып китсен мине!

Күк күкри, урамда машина сигнализацияләре эшли башлаган тавыш ишетелә, кешеләр тавышланыша.

Алтай. Нидер булган бугай.

Алтай тәрәзәгә үрелеп, урамны карамакчы була. Турат атылып керә. Күзе башы акайган.

Турат. Балдыз! Кайда син?

Алтай. Өйдә түгел ул.

Йолдыз. Нәрсә булды?

Турат. Анда ни! Карале! Авылдан сезгә дип биреп җибәрелгән әтәчне суйдым, ә ул башсыз килеш ишегалдында йөгереп китте! Акылдан шашам бугай мин!

Йолдаз. Ничек?

Алтай. Тынып бетмәгән булгандыр!

Турат. Ничек тынып бетмәсен, мин аның артыннан чабып та тота алмадым! Суелган әтәч иде бит инде ул! Чыгып карале! Карале! Ул бит башы киселгән килеш тик йөри. Исән әтәч кебек! Тик йөри! Күз алдыңа китереп кара! Юк, тукта, чыкма. Нигә сезгә кердем соң мин? Туктале.

Чыгып йөгерә, кире керә, тагын йөгереп чыгып китә, тагы керә.

Турат. Нәрсәгә кердем соң мин сезгә, шалтыратыгыз әле. Чакырт әле ветеринарны.

Айбикә. Нигә?

Турат. Әтәч нитте бит!

Йолдыз белән Алтай көлеп җибәрәләр. Аларга карап торып Турат тә көлә башлый. Башын тотып, урындыкка утыра.

Турат. Уф, аякларымның җегәре бетте. Сез мине тилегә саныйсыздыр инде. Чынлап. Суелган әтәч, тере кебек йөри. Сеңелем авылдан биреп җибәргән иде. Әтәч түгел, Кощей Бессмертный булып чыкты бугай.

Көлешәләр. Айбикә йөгереп килеп керә.

Айбикә. Уф, үләм. Җизни, әйдә чык әле! Сине эзләп кердем!

Турат. Ни булды?

Айбикә. Шакатырлык хәл. Ни… Уф! Аппак әби юган вакытта торып утырган.

Бөтенесе бергә. Ничек?!!!

Айбикә (Куркып). Белмим. Анда бөтен хатын-кыз чыр-чу килеп чабышып чыгып чаптылар, ничек берсенә дә йөрәк өянәге булмаган. Аппак әби урамга чыкты, нигә мине мондый чүпрәкләргә төрдегез дип ачулана. Янына барырга куркалар, синең туган апаң бит, бар әле янына!

Алтай. Ул мәрткә киткән булгандыр!

Айбикә. Соң нинди мәрткә китү инде, каладан ярып кайтардылар бит аны!

Турат. Әкәмәт. Теге әтәч белән туган тиешле түгелдер бит инде ул!

Айбикә (Нервлы тавыш белән көлә башлый). Гомере бетмәгән булгандыр! Үләм дигән Хәтирә әби дә торып утырган әнә, гомере бетмәгәч!

Алтай. Мин дә әйтәм бит шулай дип…

Турат (Куркынган тавыш белән). Ә әтәч? Мин аны тота да алмадым. Ул һаман да үлмәгән иде әле…

Айбикә бик нык куркып әле җизнәсенә, әле Йолдызга карап тора.

Йолдыз. Оныт инде син ул тавыгыңны!

Айбикә. Куркудан сине кереп куркыттым бугай, кызым. Алтай, син монда калып тор. Без Аппак әбиең янына барып килик.

Турат белән Айбикә чыгып китәләр.

Алтай. Әйттем мин сиңа теләсә ни сөйләшергә ярамый дип. Куркыныч сүзләрне әйтергә ярамый. Үлемне телгә алырга ярамый.

Йолдыз. Юк, Алтай. Үлемне көтеп ятуы бик авыр. Шуңа әйтәм дә инде, кил, Үлем, алып кит мине, дим.

Алтай. Килсен иде ул, Үлем! Шушы кулларым белән үзенең җанын алыр идем!

Тын гына торалар. Бүлмәнең бер читендәге пәрдә арты якты булып китә.

Йолдыз. Алтай, мин куркам, ни ул?

Алтай. Кызык. Пәрдә артында кеше бар кебек. Ут чыбыгы янып ятмыймы анда?

Барып, пәрдәне ачып җибәрә. Пәрдә артында бөтен киеме сап-сары, башына төрле чәчәкләрдән такыяләр кигән искиткеч чибәр кызны күреп, куркып, артка егылып китә. Йолдыз чырылдап кычкырып, юрган астына кереп кача.

Алтай. Кем син?

Үлем. Мин – Үлем.

Алтай (Тагын да гаҗәпсенеп). Нинди Үлем? Нишлисең син монда?

Үлем. Үлем мин.

Алтай. Нинди Үлем? Каян кердең монда?

Үлем. Үлемне чакырдыгыз бит. Мин килдем.

Йолдыз юрганы астыннан качып кына карый.

Йолдыз. Карактыр ул! Алтай, карале, берәр нәрсәне алмаганмы? Тәрәзәдән кергәндер?

Алтай тәрәзәләрне барып карый, кызга күз ташлап.

Алтай. Тәрәзәләр ябык, аннан кермәгән. Юк, моның бит кулында берние дә юк. Мондый матур карак буламыни? Нигә кердең монда, матур кыз?

Үлем. Әйтәм бит, мин – Үлем. Сез чакырганга килдем!

Йолдыз (Шөбһәләнеп). Башын юләргә салып тора. Юньле кеше сораусыз керәмени. Кулында әйбер юк димә син аның. Алтыннарны алгандыр, акчаларны! Кара, Алтай!

Алтай. Матур кыз, ишеттеңме? Без синнән шикләнәбез!

Йолдыз. Нинди матур кыз ди ул!

Үлем. Мин исбатлый алам. Кер дә кара, матур егет! (Үлем ишарәләве буенча, Алтай пәрдә артына керә. Үлем, күлмәген салып, аның алдына ата. Алтай кыздан күзен ала алмый). Кара син, кара!

(Егетнең кулын тотып, үзенең тәнен капшата, Алтай каршы килми).

Йолдыз (Үлем белән Алтайның нишләгәннәрен күрергә тырышып). Алтай, нишләп ятасың син анда? Чык монда!

Алтай. Соң, үзең әйттең бит, алтыннарны алмадымы икән, карыйм.

Йолдыз. Карыйм мин сиңа менә. Нәрсә, синең алдында чишенеп ятамы әллә инде ул анда!

Үлем (Күлмәген рәтли-рәтли, пәрдә артыннан чыга).