Dördüncü fəsil

Həmin gecə, demək olar ki, yatmadım. Mürgü məni aparan kimi onu görürdüm: qarajdan çıxır, yolla evə doğru gəlir.

O hətta otaqda da gözümə görünürdü. Düz çarpayının yanında, başdan-ayağa toz içində dayanıb. Üstü yenə ölü milçəklərlə doludur. Solğun sifəti də öz yerində.

– Sənə nə lazımdır? – o pıçıldayırdı. – De görüm, sənə nə lazımdır?

Özümün özümə acığım tuturdu, fikirləşirdim ki, sarsağın biriyəm. Niyə də yox? Axı, əslində, mən heç kimi görməmişəm. Heç şübhəsiz, gözümə görünüb.

Uzanıb baxışlarımı qaranlığa zilləmişdim, atamın xorultusuna qulaq asırdım. Bir də qızcığazın – balaca bacımın nəfəsini duymaq olardı. O, nəfəs alanda xoruldayır və fit çalırdı. Gecədən xeyli keçmiş təzəcə yuxuya getmişdim ki, uşağın ağlamasına oyandım. Anam əvvəlcə onu yedizdirməyə, ardınca isə sakitləşdirmək üçün layla çalmağa başladı. Sonra səssizlik çökdü, yenidən atamın xorultusu gəldi. İndi qızın səsini heç eşitmirdim.

Demək olar, səhər açılırdı. Mən yerimdən qalxıb barmaqlarımın ucunda onların otağına girdim.

Balaca çarpayı valideynlərim yatan divanın düz yanında idi. Anamla atam bir-birini möhkəm qucaqlayaraq yatırdılar.

Mən qızcığaza baxdım. Əlimi yorğanın altına saldım. Barmaqlarımın altında ürək döyünürdü – tez-tez. Uşağın sinəsi qalxıb-enir, qız xırıldayır və nıqqıldayırdı. O, od tutub yanırdı. Sümükləri elə nazik, özü elə xırda idi ki…

Birdən möhkəm gəyirdi. Çənəsindən boynuna qatı südlü selik axdı. Doğrudanmı bacım öləcək? O, təzə anadan olanda həkimlər qorxurdular ki, ölə bilər. Uzun müddət onu evə buraxmadılar. Hər tərəfdən borucuqlar və tellərlə sarılmış vəziyyətdə şüşə qutunun içində saxladılar. Biz isə kənarda dayanıb ona baxırdıq, gözlərimizi sanki akvariuma zilləmişdik.

Mən yorğanı onun altına yığdım.

Sifəti ağappaq, saçları isə qapqaradır. Deyirlər ki, onun üçün dua etmək lazımdır, amma mən bilmirəm necə.

– Sən gəl tez sağal, – mən pıçıldadım.

Anam tərpənib oyandı.

– Nədir, əzizim? – o, əlini uzatdı.

– Heç nə, – mızıldanıb gəldiyim kimi də gizlicə öz otağıma qayıtdım.

Pəncərədən ot basmış bağa baxdım. Qarajın damında qaratoyuq oxuyurdu.

O isə servantın arxasında uzanıb. Saçları hörümçək toruna bürünüb.

Axı ölü orada nə edir?

Beşinci fəsil

Qəhvəaltı zamanı qarajın aqibəti ilə maraqlandım.

– Oranı nə vaxt təmizləyəcəklər?

Anam “hm” etdi, ah çəkdi və gözlərini tavana zillədi.

– Gərək bir adam tapaq, – atam cavab verdi. – Amma, oğlum, bu, hələlik vacib deyil. Sonranın işidir.

– Lap yaxşı, – mən razılaşdım.

Atam həmin gün evlə məşğul olmaq üçün yenə işdən icazə aldı. Anam da hansısa analizləri vermək üçün uşaqla birlikdə yenidən xəstəxanaya getməyə hazırlaşırdı.

– Bəlkə, mən də qalım? Sənə kömək edərəm, – atamdan soruşdum.

– Əla, – o sevindi. – Erninin unitazını zibilxanaya atarsan, yerini də qəşəngcə silib yuyarsan.

– Onda, yaxşısı budur, mən məktəbə gedim, – yeməyimi çantama qoyub aradan çıxdım.

***

Bura köçməzdən əvvəl valideynlərim soruşdular ki, məktəbi necə, dəyişmək istəyirəm, ya yox? Mən dəyişmək istəmədiyimi dedim. Əvvəlki kimi, Liki və Kutla birlikdə oxuyacam. Yol uzaqdır? Şəhərin bu başından o başına avtobusla getməliyəm? Boş şeydir!

Həmin səhər avtobusda gedərkən fikirləşirdim ki, bəlkə, elə belə yaxşıdır: götür-qoy etməyə də vaxt var. Amma nə qədər düşünürdümsə, heç nədən baş çıxara bilmirdim. İnsanlar minirdilər, düşürdülər. Qəzet oxuyur, dırnaqlarını gəmirir, pəncərədən baxır, xəyala dalırdılar. Adi insanlar idi. Onların üzlərindən nə düşündüklərini, həyatlarında nələr baş verdiyini oxumaq mümkün deyildi.

Mən ayağa qalxıb avtobusdakılara demək istəyirdim: “Qarajımızda qəribə bir adam uzanıb. Bir də bacım bərk xəstədir, özümsə ilk dəfədir yeni evimizdən məktəbə avtobusla gedirəm”.

Ancaq susurdum. Sadəcə insanların üzünə baxır, döngələrdə avtobusla birlikdə yırğalanırdım. Bilirdim ki, heç mənim üzümdən nəsə oxumaq mümkün deyil, hətta lap diqqətlə baxsan belə.

Budur, yenidən məktəbdəyəm… Mənim başıma o qədər iş gəlib, amma burada heç nə dəyişməyib. Rasputin, həmişəki kimi, tələb edirdi ki, biz ruhumuzu və səsimizi ibadətdə boşaldaq. Yeti bağırır və dəhlizin sol tərəfi ilə getməyimizi tələb edirdi. Qorilla Mitford isə yenə də onluq kəsri anlamadığımızı görüb pörtürdü. Miss Klars bizə İkar haqda dastanı danışanda gözləri yaşarırdı: Günəşə çox yaxınlaşanda yazığın qanadlarındakı mum əriyir və o, atası Dedalın gözləri qarşısında şappıltı ilə dənizə düşür. Liki ilə Kuta gəlincə, onlar da ənənəni pozmamışdılar: tənəffüs vaxtı, yeməkxanada futbol barədə ağızları köpüklənə-köpüklənə mübahisə edirdilər.

Məni isə bütün bunlar zərrə qədər də maraqlandırmırdı. Yeni evimiz olan səmtə baxırdım.

Bu vaxt ictimai əsaslarla tərbiyəçi işləyən missis Dando mənə yaxınlaşdı. O həm də valideynlərimin köhnə dostudur.

– İşlər necədir, Maykl?

– Qaydasındadır.

– Bəs balaca?

– O da qaydasındadır.

– Bu gün futbol oynamırsan?

Başımı buladım.

– Yaxşı, valideynlərinə salam söylə.

O, cibindən meyvəli saqqız çıxarıb mənə uzatdı. Adətən, meyvəli saqqızı təzə uşaqlar üçün cibində gəzdirir ki, onlar qüssələnməsinlər.

– Götür. Tanışlıqla, – o pıçıldadı və gizlicə mənə göz vurdu.

– Yox, – dedim, – çox sağ olun.

Bütün günü qarajda gördüklərimi kiməsə danışmaq istəyirdim. Amma heç kimə heç nə demədim. Özümü inandırdım ki, gözümə görünüb.

Heç şübhəsiz, gözümə görünüb.

Altıncı fəsil

Evdə, Erninin unitazının yerində hələ bərkiməmiş sementlə doldurulmuş dəlik görünürdü, taxta arakəsmə yoxa çıxmışdı. Köhnə qaz plitəsi də gözə dəymirdi, yerində boş kvadrat qaralırdı. Döşəmənin bəzi yerlərində hətta gölməçələr var idi, kəskin xlor iyi gəlirdi. Atam da başdan-ayağa suyun, çirkin içində idi, amma razı halda gülürdü. Məni bağa aparıb unitazın harada olduğunu göstərdi. İndi o, alaq otları və qanqalların arasında dururdu.

– Necə fikirləşirsən, yaxşı skamyadır? – atam razı halda dedi.

Plitə və taxtaları qarajın yanına aparmış, amma içəri yığmamışdı.

Sonra o mənə qəfil göz vurdu:

– Gəl gedək, gör nə tapmışam.

Məni düz qapının ağzına gətirdi.

– Burnunu tut, – o xəbərdarlıq etdi və əyilib qəzet bağlamasını açmağa başladı. – Hazırsan?

Orada quşlar var idi. Dörd quş.

– Onları buxarının arxasından tapmışam. Görünür, bacaya düşüblər, sonra da çıxa bilməyiblər.

Ağımtıl-boz tüklərindən üçünün göyərçin olduğunu ayırd etdim. Dördüncü də göyərçinə oxşayırdı, amma qara idi.

– Ən sonuncu bunu tapdım, hisin, tozun içindən.

– Bu da göyərçindir?

– Hə. Sadəcə uzun müddət bacadan üstünə zir-zibil tökülüb.

Atam əlimdən tutdu:

– Əlini onlara vur, qorxma.

O, əlimi ölü quşun böyrünə sürtdü. Quş daş kimi möhkəm idi. Hətta lələkləri də daş kimi idi.

– Orada o qədər qalıblar ki, mumiyaya dönüblər.

– Lap daşa çevriliblər.

– Düzdür. Daşa.

Mətbəxə gələndə, ilk növbədə, əlimi yudum.

– Günün yaxşı keçdi? – atam soruşdu.

– Hə. Liki və Kut dedilər ki, bəlkə, bazar günü yanıma gəldilər.

– Gözəl. Deməli, avtobus məsələsini həll eləmisən?

Mən başımı tərpətdim.

– O biri həftə, bəlkə, səni maşınla apardım. Əvvəlcə buranı bir qaydaya salaq.

– Yol rahatdır. Missis Dando balacanı soruşurdu.

– Ümid edirəm, hər şeyin yaxşı olduğunu dedin.

– Əlbəttə.

– Çox yaxşı. Özünə kola, çörək, pendir, bir sözlə, nə tapsan götür. Anan qayıdanda isə çay içərik.

O, yuxarı, duş almağa qalxdı.

Mən otların arasından bağın o başına baxdım. Gözləyirdim ki, atamın aldığı duşun suyu borularda şırıldasın. Sonra rəfin üstündən fənəri götürüb qaraja yollandım. Əllərim əsirdi. Qarajın qapısının ağzında fənəri yandırdım. Dərindən nəfəs alıb içəri girdim. Yenə də hörümçək toru, yenə də toz, yenə də təlaş – sanki hər şey indi üstümə uçacaq… Küncdə nəsə eşələnir, cırmaqlayırdı. Mən zibilin və mebel qırıntılarının arası ilə irəliləyirdim, ürəyim az qala yerindən çıxacaqdı. Özümü sarsaq, kütbeyin, lunatik adlandırırdım. Axı o mənim gözümə görünüb, bir daha onu görməyəcəm.

Ancaq… gördüm!

Yeddinci fəsil

Mən qarnıüstə ovulub tökülən bufetə uzandım, işıq saldım. Budur o. Heç yerindən tərpənməyib. Gözlərini açdı, dərhal da yumdu.

– Yenə sənsən, – o, titrək, xışıltılı səslə dedi.

– Sən burada neynirsən? – mən pıçıltı ilə soruşdum.

O ah çəkdi, sanki mən onu bezdirmişdim.

– Heç nə, – o xışıldadı. – Heç nə, heç nə. Bir daha – heç nə.

Üzündə gəzən hörümçəyi iki barmağı ilə tutub ağzına soxdu.

– Tezliklə buranı təmizləməyə gələcəklər, – mən dedim. – Ümumiyyətlə, bura uça bilər.

O, yenidən ah çəkdi.

– Səndə aspirin var? – o birdən soruşdu.

– Aspirin? Həb?

– Nə isə, boş ver.

Üzünün dərisi qurumuşdu. Qara kostyumu əynində torba kimi sallanırdı, çünki sümüyün üstündə bədən yox idi.

Ürəyim çırpınırdı. Toz burun dəliklərimi tutmuş, boğazıma dolmuşdu.

Dodağımı dişləyib durur, gözümü ondan çəkmirdim.

– Siz Erni Mayers deyilsiniz, düzdür? – ehtiyatla soruşdum.

– Kim? Öskürəndə içalatı ağzından bəri gələn, boğazını arıtlayanda hər tərəfi silkələyən qoca keçini deyirsən? Əlbəttə yox!

– Üzr istəyirəm, – mızıldandım.

– Sənə nə lazımdır?

– Heç nə.

– Bəs aspirinin var?

– Yox.

– Çox, çox minnətdaram.

– İndi siz neyləyəcəksiniz? – mən soruşdum. – Tezliklə buradan hər şeyi çıxaracaqlar, ya da bura uçub-dağılacaq. Bəs siz neylə…

– Heç nə. İtil burdan.

Mən qulaq kəsildim. Deyəsən, məni hələlik axtaran yox idi.

– Siz evə köçə bilərsiniz.

O güldü, hərçənd sir-sifətində bir şey dəyişmədi.

– Get, – o pıçıldadı.

Pencəyinin yaxasındakı ölü milçəyi götürüb ağzına ötürdü.

– Bəlkə, sizə nəsə gətirim? – soruşdum.

– Aspirin, – o xırıldadı.

– Bəs nəsə yemək istəyirsiniz?

– İyirmi yeddi və əlli üç.

– Nə?

– Heç nə. İtil burdan.

Mən daldalı bayıra çıxdım. Üstümdəki toru, tozu və ölü milçəkləri təmizlədim.

Atam hələ də hamamda idi.

– Bura təzə köçən sənsən? – tanış olmayan səs eşidildi.

Tez arxaya çevrildim.

Hasarın arxasından baş göründü. Qız idi.

– Sənsən bura köçən?

– Hə.

– Mənim adım Minadır.

Gözümü ona bərəldib dillənmədim.

– Di? – o soruşdu.

– Nə di?

– Mən Minayam, bəs sən…

– Maykl.

– Lap yaxşı.

Onun başı hasarın arxasında yoxa çıxdı. Ayağının tappıltısı eşidildi.

– Tanış olmağıma şadam, Maykl, – hasarın o üzündən səslənib qaçdı.

Səkkizinci fəsil

Atam hamamdan çıxanda dilxor oldu. Evdə nə çörək vardı, nə yumurta, nə də… Birdən ağlına bir fikir gəldi:

– Bildim! Gəl restorandan yemək sifariş edək.

Bu vaxt mənim də ağlıma gəldi ki, Çin restoranı lap yaxındadır, atam elə köçdüyümüz gün oranın menyusunu götürmüşdü.

– Anan gələnə yaxın sifariş edərik, – atam davam edirdi. – Ürəyin nə istəyir?

– İyirmi yeddi və əlli üç.

– Pah! Heç vərəqləmədin də! Gopçusan ha!

Ancaq o gülümsəyib “sifarişimi” yazdı.

– Deməli, belə: anana xüsusi çau meyn¹, sənə yaz kökəsi və şar sui², mənə göbələklə mal əti, cumbuluya isə xırçıldayan yosun və dəniz xərçəngindən peçenye. İstəməsə, özümüz yeyərik. Bezməyibsə, qoy elə ana südü əmsin.

O, çinlilərə zəng vurdu, sonra mənə pul verib sifarişin dalınca göndərdi. Qayıdanda anamla bacım artıq evdə idilər. Anam başıma hərlənməyə, məktəbə necə getdiyimi, işlərimin nə yerdə olduğunu soruşmağa başladı. Bu vaxt balaca düz onun çiyninə qusdu və anam əynini dəyişməyə getdi.

Atam nəinki özünə sifariş etdiyi göbələklə mal ətini, üstəlik, yosun və peçenyeni də mədəsinə ötürdü. Sonra tozdan mədəsində hər şeyin bir-birinə yapışdığını deyərək bir şüşə pivəni başına çəkdi. Boşqabımın düz yarısının dolu olduğunu görüb əlini uzatmaq istəyirdi ki, qoymadım.

– Kökələrsən, – dedim.

Anam güldü:

– Bundan da kök?

– Ölürəm acından! Bütün günü burada sizin üçün işləmişəm.

O, balacanın çənəsini qıdıqlayıb alnından öpdü:

– Ən çox da sənin üçün!

Hələ də boşqabımı mümkün təcavüzdən qorumaqda idim.

– Sən gonbulsan, bax, qarnın çıxıb!

O, köynəyini qaldırıb qarnındakı qatları çimdiklədi.

– Görürsən?! – anam dedi.

O, sakitcə bizə baxıb barmağını boşqabımın qırağındakı sousa batırdı.

– Tanrıların yeməyi! – o ah çəkdi. – Nə isə, hələlik gözümün qurdunu öldürdüm. Hamıya təşəkkürlər!

Sonra o, soyuducuya tərəf gedib oradan daha bir şüşə pivə və pendir çıxartdı.

Mənsə 27 və 53-dən nə qalmışdısa plastik qutuya doldurdum və küçədəki zibil qabının içində gizlətdim.

Doqquzuncu fəsil

Həmin axşam mən yenə Minanı gördüm. Atamla evin qarşısındakı bağçada, qanqal və zəncirotunun arasında dayanmışdıq. O, tezliklə buranın necə qəşəng olacağı barədə danışırdı: güllər, kollar, ağaclar, pəncərənin altında isə oyma skamya. Elə bu vaxt Minanı gördüm.