0,0
0 читателей оценили
2 печ. страниц
2017 год

КƏРІБАЙ ТАҢАТАРҰЛЫ
ҚАРАКЕРЕЙ ҚАБАНБАЙ

ҚАРАКЕРЕЙ ҚАБАНБАЙ

КƏРІБАЙ ТАҢАТАРҰЛЫ
(1866–1932)

1896 жылы шілдеде Көктұмада өткен Қаракерей түселінде (съезінде) Қабанбайдың төртінші ұрпағы Сүлеймен бастаған он екі бидің алдында түсел үйде айтқан өлеңі. 1951 жылы Құнапия Кəрібайұлынан көшіріліп алынған.

 
Билеген қазақ халқын хан Абылай,
Ешбірін жат көрмеген дара Абылай.
Ерлердің ел басқарған соңына еріп,
Ұйыған сары уыздай қазағым-ай!
 
 
Сайыста қажымаған серіктері,
Ұрқына мұра болған ер істері.
Жоңғардың шапқыншылық ылаңында,
Шайқасы Азияда өрістеді.
 
 
Қолбасы ер Қабанбай ту ұстаған,
Қайраты қаһарланса құрыштаған.
Үш жүздің бəр батырын ұйыстырып,
Маңына хас дұшпанын жуытпаған.
Жауға қатал, досына мейірлі боп,
Кейітіп халық көңілін суытпаған.
 
 
Қасына ер Бөгенбай, Барақты алып,
Болғаны елге қорған Алашқа анық.
Бердіқожа, Қасабай, Жантай батыр,
Қосылған ер Жəнібек талаптанып.
 
 
Ер Қасым, Баймұрат пен Райымбек,
Болғаны оған серік қазаққа анық.
Қосай, Тама, ер Шөрек, Малайсары,
Атын тізіп атайын санаққа алып.
Уəлі болар істі абайлайтын,
Ерекше атап өтем Бармақты алып.
 
 
Еспенбет, батыр Жаман, Орақбай ер,
Шын құрыш қайтпай-тұғын болаттай ер.
Ақпантай, Еспенбет пен батыр Тентек,
Атойлап жауға шапқан құлаштап ер.
 
 
Шағалақ, ақын Сұртай, Бұхар жырау,
Тайсалмай хан алдында берген сынау.
Айламенен қамалды шыққан бұзып,
Майсара – Гауһар батыр көрінеу тұр-ау.
 
 
Ұраны болған екен алты Алашытң,
Жүлде алған бəйгесінде сан таластың.
Боранбай, Есенгелді, Қазыбек би,
Жүйесін тауып айтқан сан сараптың.
 
 
Сондықтан елі сүйген халық қалап,
Қолданған досына ақыл, жауға жарақ.
Даңқпен хан ұраны Қабанбай деп,
Айбынды ұран қылды барлық қазақ.
 
 
Хан, қара ақылынан асқан емес,
Салмағы жаттың жеңіп басқан емес.
Орта жүз сүттей ұйып дегеніне,
Беріп ед ақылменен жасқа кеңес.
Тағдыры бар жасақтың қолында боп,
Болыпты абыройы ханмен теңдес.
Хандығын ханның жасақ сақтайды екен,
Білгенді халық сөйтіп жақтайды екен.
Қабекең орта жүздің ұйытқысы боп,
Бар қазақ пірі тұтып мақтайды екен.
 
 
Қамалды талай бұзды дара шығып,
Сүйсінді батырлығын Алаш ұғып.
Өлтірді жекпе-жекте Арқауылды,
Келгенде қоймаймын деп аласұрып.
 
 
Қазақтың қасына ертіп бар батырын,
Қарады досқа түзу, жауға қырын.
Дарабоз қолбасылық атақ алып,
Қорғады жауды жеңіп ел өмірін.
 
 
Айқасты Доржыменен Алакөлде,
Шығарды жауды қуып Сарыбелге.
Ханды өлтіріп жеңісті қолына алды,
Қандыжап1 қолға түсіп болды пенде.
 
 
Қазаққа баянды боп осы жеңіс,
Қуанды алақайлап қазақ тегіс.
Сөзімнің артық-кемі жері болса,
Сүлекем2 разымын берсе сөгіс, –
 

деп тоқтағанда төбе би сияз басы Сүлеймен Қабекеңнің жаратылыстық белгілерін, батырлық сипатын əңгімелеп беріпті. Он екі бидің ақсақалы мұрын Бөкенші қария Шерубайдың Омары, Билеушін, Семіз Найман Бексұлтан би, Қоңыр төре, Мамырбек төре қатарлы білікті адамдардың ішінде Бексұлтан би Кəрібайға бата беріп, əрі қарай айтуын қолқалапты.

Чтобы продолжить, зарегистрируйтесь в MyBook

Вы сможете бесплатно читать более 46 000 книг

Зарегистрироваться