САХА СААРБА ТЫЛЛАРА

 
Түүлээх күндүтэ
саарба кэриэтэ
Дэҥҥэ көстөр
үөрүүм төрүөтэ
Ханнаҕытый эһиги,
кутум-сүрүм
илбииһиттэрэ —
Саха саарба тыллара —
сүрэҕим эмчиттэрэ?
Тыл баай тайҕатыгар
сонордьут буола
Баҕардым да бардым,
                  алҕаа,
алааһым буора,
Бултаан-алтаан,
арыт сыыһа да
ытыалаан,
Сыһыылары уҥуордаан,
сыбардары
сыыйталаан
Суоллаан тиийэн
тутан тэйиэм
Тыл саарбатын,
күндү сэгэрдэриэм.
 

1984 с.

МИН САХАБЫН

 
Арҕаһыттан тэһииннээх
Айыы хаан аймаҕа – мин!
Көхсүттэн тэһииннээх
Күн улууһун оҕото – мин!
Үс куттаах үтүө-мааны һаха – мин!
Мин һахабын —
аймах-билэ дьоммунан!
Мин һахабын —
төрөөбүт Ийэ дойдубунан!
Мин һахабын —
һаха дэнэр омук баарынан,
кини тылынан-өһүнэн!
Мин дьиҥим,
мин чиҥим – хааммар!
Мин бэйэм дьиҥмин,
мин бэйэм чиҥмин!
Мин ааспытым,
мин кэлэрим – хааммар!
Мин бэйэм кэммин,
мин бэйэм кэрдиибин!
Мин кэрэм,
мин дьиктим – хааммар!
Мин бэйэм дьиктибин,
мин бэйэм кэрэбин!
Мин һахабын —
өбүгэм үгэһинэн,
                  кини эрэлинэн, итэҕэлинэн!
Мин һахабын —
омугум көҥүлүнэн,
                  өлөрү кыайбыт өркөн өйүнэн!
Арҕаһыттан тэһииннээх
Айыы хаан аймаҕа – мин!
Көхсүттэн тэһииннээх
Күн улууһун оҕото – мин!
Үс куттаах
Үтүө-мааны һаха – мин!
 

СЫРДЫК КҮЛҮК

 
Киһи барахсан,
киэҥ куйаар кээмэйигэр
эмиэ да кыра,
эмиэ да улуу
айымньыгын.
Эн ааспыт,
              кэлэр үйэлэри
              ситимниир
долоҕой эркээйилээх
        эҥээрдэригэр эҥсиллэҕин.
Орто дойдуга
олох буолан хатыланан
эргиллэн кэлэ турар
добун долоҕой
дуораанаҕын!
Эн, Киһи —
                үрдүк айыылар
сиргэ силигилии түспүт
сырдык сыдьаайдарын
            күлүгэ буолаҕын!
Эн ааһар олох айанын
              мэҥэһик айанньытаҕын,
бу сиргэ төрөөн
өлөн төннөр айылгылаах
күн сирин
                        ыалдьытаҕын!
 

* * *

 
                      Айыы киһитэ барахсан
        айааччыҥ эйиэнэ,
              түһүүлэнэн кэлбит сирэ,
                          түһээн тиийбэт
          түҥ ыраахтан,
– Далай Куйаартан.
      Эн, Айар Таҥар Аар
        сиргэ сэтэрийэр,
        сириэдийэр-силигилиир
санаатын толороҕун.
 

* * *

 
Күн Күбэй хотун
олох төрдүн ууһатаары
талыыта киирэн
татакайданнаҕына,
Умайар уот таһаатыттан
ытыыр сындыыс
                сиэмэ-сулустар,
аҕа халлаантан
ыанан таммалаан
      Сир ийэҕэ түһэллэр.
Сырдыы умулла
                субуруһа тохтон,
кут буолан кутуллан
                Оҥоһуу, Дьылҕа,
Ыйаах суолунан
орто дойдуга
                    олох кыымын саҕаллар,
Сир ийэҕэ
тыынар тыыннаах
кута буолан,
                    тылла үүнэллэр.
Ол куттар
              орто дойдуга
оҥоһуу быһыытынан
              олохторо бүтэн,
                    сулустар долоҕойдоругар
        сурахтарын хааллара
    сууралла төннөллөр.
 

* * *

 
Бүппэт эргиир,
    быстыспат ситим,
        туруу барааҥҥа
            сэтэрээһиннээх, сэлээннээх
                ылгын айанын
                    тохтоон хаалбат тоорохойо,
                        бүтэн хаалбат салааһына,
                        эн – айыы киһитэ буолаҕын!
 

* * *

 
Кэмэ суох элбэх
            Кэм-кэрдии
                          кээмэйин билэр,
      бу орто дойдуга суох.
                  Киһи эйгэтэ, ыыра атын,
элбэх атын эйгэ
              ыырын арда эмиэ атын…
 

* * *

 
Эн, буор куттаах
бороҥ урааҥхай,
бэйэҥ эйгэҥ
дуолун баһылаа!
Бэриллибит дьылҕаҥ
ыра санаалаах
ыырдарын сааһылаа!
            Сирдээҕи олоххун
сириэдийэр үөрүүнэн
силигин ситэрэ
симиттибэккэ симээ!
Кэлэр кэмиҥ
          кэтэһиилээх кэрдиитин
кэскилинэн кэрэһилии
кэрэҕин кэҥэттин!
Өлөн баран
өскө тиллэргин,
сүтэн да баран
сүр-кут буоларгын
сүөлүргээбэккэ санаа!
Айыы сиригэр
ахтылҕан буолан
айбыккар төннөргүн
ааспакка, арахпакка
аттара анаар!
Эн эмиэ эргиллиэҥ,
    бу орто дойдуга
        олох олоро!
            Дьылҕа Хаан
ыйааҕын толоро!
 

12.12.2003.

АЛГЫС КЭРИЭТЭ…

 
Бу хатыламмат түгэни
хоһуйдарбыан,
Бу алыптаах үгэни
туттарбыан,
Уран тыл, уйан дорҕоон
күүһүнэн
Бу кэмҥэ, бу кэрдиигэ
иҥнэрбиэн!
Бу олох кырдьыгын,
тыйыс кыдьыгын,
Бу баар чахчыны,
диэлийэр дьиҥи,
Сурукпар тиһэн,
сурахха-садьыкка
Суураллыбакка
сырыттарбыан!
Бу кэхтэр кэрэни
кэлэр кэмҥэ
Кэһии кээһэн
хааллардарбыан!
Бу сүтэр көстүүнү
этигэн тылга
илэтитэ эллээн,
Бу эппэт сыһыаны
эйэҕэс ырыа
иһирэҕэр иилээн,
Уһун үйэҕэ
уран сахха
уурдарбыан!
Өбүгэ өйдөбүлүн,
уруу уһуйуутун,
Аймах айымньытын,
Айыы үөрэҕин,
Алгыс кэриэтэ
аман өспөр
тистэрбиэн!
 

2003 с.

КЫРДЬЫК УОННА СЫМЫЙА

 
Кырдьык —
            күн утаҕын курдук —
сырдык!
Кини кыайдаҕына
              үөрүүбүттэн ытыыбын.
Кырдьык —
            харах уутун курдук —
аһыы…
Тулабар албын —
              мин күнүм киириитэ
Туос сымыйа —
              күнүһүн түүнүм кэлиитэ.
Онтон хомойон
              ытыыбын,
Хараҕым уута эмиэ
аһыы…
Сымыйа —
          күн сырдык сыралҕаныгар
умайбатын,
ууллубатын сөҕөбүн!
Күнүс уонна түүн,
кырдьык уонна сымыйа
Эмиэ да дьэҥкэ,
эмиэ да мунаах…
Биһиги күнү, түүнү
эндэппэккэ араарабыт,
Оттон кырдьыгы-сымыйаны
бутуйабыт.
Ол да иһин
            бэйэлээх бэйэбит
олохпутугар мунабыт.
Дьэ уонна кимиэхэ
              сирдьит буолуоҥуй,
суолдьут аатырыаҥый,
Бэйэҥ
              харааччы мунан бараҥҥын,
Кырдьык диэн
              туос сымыйаны
тутан тураҥҥын!
Эн түүнүҥ үөһүгэр,
              сымыйа кыайар үгэнигэр,
Сүрэххин өҥөйөн
              көрбүтүҥ дуо?
Тойон сүрэххэр
              кырдьык тымтыга,
Сымыйа түүнүгэр
              кыламныыра буолаарай?
Кыламныыр кыым
              кырдьыгыҥ тымтыга
Хотуулаах айаныҥ
              суолун ыйаарай?
 

2003 с.